Rómverjabréfið
Rómverjabréfið er sendibréf, eins konar umburðarbréf sem Páll postuli sendi hinum kristna söfnuði í höfuðborg rómverska ríkisins er hann var á leið þangað veturinn 57-58. Söfnuðurinn í Róm hafði verið stofnaður af Gyðingum en síðan höfðu margir "heiðingjar" einnig tekið trú. Vegna ofsókna á hendur Gyðingum höfðu heiðnir kristnir smám saman tekið yfir söfnuðinn í Róm og þegar Gyðingar snéru aftur varð ágreinginur um kenningar og túlkunaratriði fagnaðarerindisins.
Róm var höfðuborg rómverska heimsveldisins og hegðun manna þar bar með sér hvers kyns siðleysi virtist vera eðlilegur í borginni. Róm var einskonar gróðrarstía samkynhneigðar. Siðleysi einkenndi reyndar allt rómverska heimsveldið. Vændi og önnur óeðlileg kynlífsdýrkun, svall og mikill drykkjuskapur og önnur hegðun virtist vera allsráðandi í öllum helstu borgum rómverska heimsveldisins. Börn voru óhlíðin foreldrum sínum, fólk kastaði burtu lögum og reglum og grimmdin og ofbeldið var þvílíkt. Heimsveldið átti líka í mestu vandræðum með að safna inn sköttum þar sem fólk var svikult og óheiðarlegt.
Eins og önnur bréf Páls skiptist það í kenningarlegan hluta annars vegar (1.1-11.36) og hvatningarhluta hins vegar (12.1-16.27). ?Páll er söfnuðinum ókunnugur nema af afspurn þar sem hann er ekki stofnandi hans. Við vitum að Gyðingar frá mörgum löndum voru samankomnir í Jerúsalem á hvítasunnudag þegar heilögum anda var úthellt og mörg þúsund manns snérust til trúar á Jesú Krist. Einnig er vitað að hjón að nafni Akvilas og Priskilla sem höfðu tekið trú og höfðu starfað með Páli bjuggu í Róm og er líklegt að þau hafi verið meðal þeirra sem m.a. leiddu söfnuðinn þar.
Páll þráði að fara til Rómar og heimsækja söfnuðinn en fékk einhvernveginn aldrei alminnilegt tækifæri til þess. Þegar hann skrifar bréfið til Rómverja hefur hann haft spurnir af því að mönnum sé ekki að fullu ljóst samband gyðingdóms og kristindóms og spenna ríki milli gyðingkristinna og heiðinkristinna í Róm.
Páll hafði miklar áhyggjur af sögnuðinum því það samfélag sem fólkið bjó við smitaðist inn í söfnuðinn líka. Það var einnig annað vandamal sem söfnuðurinn stóð frammi fyrir og það var munurinn á milli Gyðinganna og heiðingjanna. Heiðingjarnir álitu að frelsi þeirra gerði það að verkum að þeir væri hafnir yfir almenn lög og reglur á meðan Gyðingarnir trúðu því að með því að halda lögmálið og þ.m. lög og reglurnar myndi Guð umbuna þeim á sérstakan hátt.
Því snýst bréfið að verulegu leiti um höfuðatriði gyðingdóms: réttlætinguna af trúfesti við lögmálið. Gegn þeirri kenningu setur Páll fram kenninguna um réttlætinguna af trúnni einni saman fyrir náð Guðs. Þá kenningu sækir hann í Biblíu frumkirkjunnar, Gamla testamentið, er hann túlkar í ljósi Krists. Páll boðar hér nýtt samband við Guð í persónu Jesú Krists er hinn trúaði hefur verið leystur undan valdi dauðans og hins illa með krafti heilags anda í lífi sínu, hinu nýja lífi í Kristi.
Í megin dráttum skiptinst Rómverjabréfið niður í eftirfarandi atriði:
Kafli 1-8.
Synd. Páll byrjar á því að benda á synd íbúanna í Róm og minnir bæði Gyðingana og heiðingjana á að þeir séu syndarar sem eru frelsaðir fyrir náð.
Réttlæting. Hér bendir Páll á að allir syndarar eru réttlættir frammi fyrir Guði fyrir trúnna á Jesú Krist en ekki vegna eigin verka eða verðleika.
Löghlíðni og lögleysi. Í 6-7 kaflanum fer Páll yfir það vandamál sem talið er upp hér að ofan.
Einnig bendir hann á að þegar menn eru skírðir hefur syndin ekki lengur yfirráð yfir manninum og útskírir það frelsi sem felst í því að meðtaka heilagan anda.
Kafli 9-11.
Páll ræðir hér um afstöðuna til gyðingdóms út frá spurningunni um hvort Guð hafi hafnað lýð sínum. Gyðingar töldu sig vera Guðs útvalda þjóð en heiðingjarnir voru vissir um að þeir væru hin "nýja Ísraelska þjóð" því að Guð hefði hafnað Gyðingunum. Svo vegna þeirrar spennu sem var milli Gyðinga og heiðingja útskýrir Páll mjög vel að allir menn eru jafnir fyrir Guði því Jesús hafi breytt öllu með dauð sínum á krossinum.
Kafli 12-16.
Það var ekki aðeins kenningalegur munur sem var ágreiningsefni milli Gyðinga og heiðingja. Matur var eitt af þeim. Heiðingjar gátu borðað hvað sem er en Gyðingar voru mjög bundnir af því sem lögmálið kenndi um að hitt og þetta væri bannfært. Matur sem hafði verið fórnaður skurðgoðum er eitt þeirra atriða sem Páll þarf að leiðrétta. Einnig þurfti hann að taka á því hvaða dagur væri hvíldardagur.
Í niðurlagsköflum bréfsins, hvatningarhlutanum, fjallar Páll síðan um þá þýðingu sem hið nýja líf andans hafi fyrir samlíf manna og leggur áherslu á kærleikann og ábyrgð kristins manns.
Róm var höfðuborg rómverska heimsveldisins og hegðun manna þar bar með sér hvers kyns siðleysi virtist vera eðlilegur í borginni. Róm var einskonar gróðrarstía samkynhneigðar. Siðleysi einkenndi reyndar allt rómverska heimsveldið. Vændi og önnur óeðlileg kynlífsdýrkun, svall og mikill drykkjuskapur og önnur hegðun virtist vera allsráðandi í öllum helstu borgum rómverska heimsveldisins. Börn voru óhlíðin foreldrum sínum, fólk kastaði burtu lögum og reglum og grimmdin og ofbeldið var þvílíkt. Heimsveldið átti líka í mestu vandræðum með að safna inn sköttum þar sem fólk var svikult og óheiðarlegt.
Eins og önnur bréf Páls skiptist það í kenningarlegan hluta annars vegar (1.1-11.36) og hvatningarhluta hins vegar (12.1-16.27). ?Páll er söfnuðinum ókunnugur nema af afspurn þar sem hann er ekki stofnandi hans. Við vitum að Gyðingar frá mörgum löndum voru samankomnir í Jerúsalem á hvítasunnudag þegar heilögum anda var úthellt og mörg þúsund manns snérust til trúar á Jesú Krist. Einnig er vitað að hjón að nafni Akvilas og Priskilla sem höfðu tekið trú og höfðu starfað með Páli bjuggu í Róm og er líklegt að þau hafi verið meðal þeirra sem m.a. leiddu söfnuðinn þar.
Páll þráði að fara til Rómar og heimsækja söfnuðinn en fékk einhvernveginn aldrei alminnilegt tækifæri til þess. Þegar hann skrifar bréfið til Rómverja hefur hann haft spurnir af því að mönnum sé ekki að fullu ljóst samband gyðingdóms og kristindóms og spenna ríki milli gyðingkristinna og heiðinkristinna í Róm.
Páll hafði miklar áhyggjur af sögnuðinum því það samfélag sem fólkið bjó við smitaðist inn í söfnuðinn líka. Það var einnig annað vandamal sem söfnuðurinn stóð frammi fyrir og það var munurinn á milli Gyðinganna og heiðingjanna. Heiðingjarnir álitu að frelsi þeirra gerði það að verkum að þeir væri hafnir yfir almenn lög og reglur á meðan Gyðingarnir trúðu því að með því að halda lögmálið og þ.m. lög og reglurnar myndi Guð umbuna þeim á sérstakan hátt.
Því snýst bréfið að verulegu leiti um höfuðatriði gyðingdóms: réttlætinguna af trúfesti við lögmálið. Gegn þeirri kenningu setur Páll fram kenninguna um réttlætinguna af trúnni einni saman fyrir náð Guðs. Þá kenningu sækir hann í Biblíu frumkirkjunnar, Gamla testamentið, er hann túlkar í ljósi Krists. Páll boðar hér nýtt samband við Guð í persónu Jesú Krists er hinn trúaði hefur verið leystur undan valdi dauðans og hins illa með krafti heilags anda í lífi sínu, hinu nýja lífi í Kristi.
Í megin dráttum skiptinst Rómverjabréfið niður í eftirfarandi atriði:
Kafli 1-8.
Synd. Páll byrjar á því að benda á synd íbúanna í Róm og minnir bæði Gyðingana og heiðingjana á að þeir séu syndarar sem eru frelsaðir fyrir náð.
Réttlæting. Hér bendir Páll á að allir syndarar eru réttlættir frammi fyrir Guði fyrir trúnna á Jesú Krist en ekki vegna eigin verka eða verðleika.
Löghlíðni og lögleysi. Í 6-7 kaflanum fer Páll yfir það vandamál sem talið er upp hér að ofan.
Einnig bendir hann á að þegar menn eru skírðir hefur syndin ekki lengur yfirráð yfir manninum og útskírir það frelsi sem felst í því að meðtaka heilagan anda.
Kafli 9-11.
Páll ræðir hér um afstöðuna til gyðingdóms út frá spurningunni um hvort Guð hafi hafnað lýð sínum. Gyðingar töldu sig vera Guðs útvalda þjóð en heiðingjarnir voru vissir um að þeir væru hin "nýja Ísraelska þjóð" því að Guð hefði hafnað Gyðingunum. Svo vegna þeirrar spennu sem var milli Gyðinga og heiðingja útskýrir Páll mjög vel að allir menn eru jafnir fyrir Guði því Jesús hafi breytt öllu með dauð sínum á krossinum.
Kafli 12-16.
Það var ekki aðeins kenningalegur munur sem var ágreiningsefni milli Gyðinga og heiðingja. Matur var eitt af þeim. Heiðingjar gátu borðað hvað sem er en Gyðingar voru mjög bundnir af því sem lögmálið kenndi um að hitt og þetta væri bannfært. Matur sem hafði verið fórnaður skurðgoðum er eitt þeirra atriða sem Páll þarf að leiðrétta. Einnig þurfti hann að taka á því hvaða dagur væri hvíldardagur.
Í niðurlagsköflum bréfsins, hvatningarhlutanum, fjallar Páll síðan um þá þýðingu sem hið nýja líf andans hafi fyrir samlíf manna og leggur áherslu á kærleikann og ábyrgð kristins manns.
